Trung tâm Kiến thức

Những gì bạn nên biết về xét nghiệm HIV

    Condoms

    Xét nghiệm HIV là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng. Việc phát hiện sớm HIV giúp bạn có thể bắt đầu điều trị kịp thời, duy trì sức khỏe tốt và ngăn ngừa lây truyền cho người khác.

    Tôi có nên xét nghiệm HIV không?

    Bộ Y tế Việt Nam khuyến nghị mọi người từ 13-64 tuổi nên xét nghiệm HIV ít nhất một lần trong đời.

    Tuy nhiên, nếu bạn có những hành vi hoặc yếu tố nguy cơ nhất định, bạn nên xét nghiệm thường xuyên hơn - đặc biệt nếu bạn:

    • Là nam giới có quan hệ tình dục với nam giới
    • Đã có quan hệ tình dục qua đường hậu môn hoặc âm đạo với người nhiễm HIV
    • Đã có nhiều bạn tình kể từ lần xét nghiệm HIV cuối cùng
    • Đã dùng chung kim tiêm, ống tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích khác
    • Đã trao đổi tình dục để lấy ma túy hoặc tiền
    • Đã được chẩn đoán hoặc điều trị bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI)
    • Đã được chẩn đoán hoặc điều trị viêm gan hoặc lao
    • Đã có quan hệ tình dục với người có những hành vi trên hoặc có tiền sử tình dục mà bạn không biết

    Trước khi quan hệ tình dục với bạn tình mới lần đầu tiên, điều quan trọng là phải có cuộc trò chuyện cởi mở về lịch sử tình dục, sử dụng ma túy (nếu có) và tình trạng HIV. Lý tưởng nhất, hãy cân nhắc xét nghiệm HIV cùng nhau để xây dựng lòng tin và bắt đầu mối quan hệ một cách an toàn.

    Các loại xét nghiệm HIV và cách hoạt động

    Có ba loại xét nghiệm HIV chính, mỗi loại có phương pháp và ưu điểm riêng:

    1. Xét nghiệm kháng thể Xét nghiệm này phát hiện kháng thể, là các protein mà cơ thể sản xuất để phản ứng với nhiễm HIV.
    • Mẫu thường được lấy từ máu hoặc dịch miệng.
    • Bộ xét nghiệm tự xét nghiệm HIV được FDA phê duyệt thường là xét nghiệm kháng thể.
    • Máu lấy từ tĩnh mạch thường chính xác hơn và có thể phát hiện HIV sớm hơn so với xét nghiệm chích ngón tay hoặc dịch miệng.
    2. Xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể Xét nghiệm này tìm cả kháng thể HIV và kháng nguyên p24, một chất được HIV sản xuất trong giai đoạn đầu của nhiễm trùng.
    • Thường được sử dụng trong phòng thí nghiệm lâm sàng.
    • Yêu cầu mẫu máu từ tĩnh mạch, mặc dù một số phiên bản nhanh có thể sử dụng máu chích ngón tay.
    • Phát hiện HIV sớm hơn so với xét nghiệm chỉ kháng thể.
    3. Xét nghiệm axit nucleic (NAT) Còn được gọi là xét nghiệm HIV RNA hoặc tải lượng virus, xét nghiệm này phát hiện virus thực tế trong máu.
    • Yêu cầu lấy máu tĩnh mạch và được xử lý trong phòng thí nghiệm.
    • Có thể xác định xem một người có bị nhiễm hay không và đo lượng virus (tải lượng virus) trong máu.
    • Phát hiện HIV sớm nhất trong tất cả các phương pháp xét nghiệm.

    Được khuyến nghị cho những người gần đây có nguy cơ phơi nhiễm cao, có triệu chứng sớm của HIV, hoặc nhận được kết quả âm tính từ các xét nghiệm khác nhưng vẫn có thể có nguy cơ.

    Kết quả xét nghiệm HIV âm tính có nghĩa là gì?

    Kết quả âm tính không phải lúc nào cũng có nghĩa là bạn "không có HIV". Điều này có thể do thời kỳ cửa sổ - thời gian giữa việc phơi nhiễm với HIV và khi xét nghiệm có thể phát hiện virus một cách đáng tin cậy.

    Nếu bạn đã xét nghiệm HIV sau khi có thể phơi nhiễm và nhận được kết quả âm tính:

    • Bạn nên xét nghiệm lại sau thời kỳ cửa sổ, tùy thuộc vào loại xét nghiệm bạn đã làm (ví dụ: 2-4 tuần cho NAT, hoặc 3 tháng cho xét nghiệm kháng thể).
    • Nếu bạn xét nghiệm lại sau thời kỳ cửa sổ, không có thêm rủi ro nào, và vẫn nhận được kết quả âm tính, điều đó có nghĩa là bạn không có HIV.

    Tuy nhiên, nếu bạn liên tục có nguy cơ, chẳng hạn như:

    • Quan hệ tình dục không an toàn
    • Dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích

    • Bạn nên:

      • Xét nghiệm HIV ít nhất hai lần một năm
      • Cân nhắc sử dụng PrEP hoặc các phương pháp phòng ngừa HIV khác để được bảo vệ
    Kết quả xét nghiệm HIV dương tính có nghĩa là gì?

    Nếu bạn nhận được kết quả dương tính từ bất kỳ loại xét nghiệm HIV nào, bạn sẽ cần thực hiện xét nghiệm xác nhận để xác minh kết quả. Dưới đây là một số tình huống có thể xảy ra:

    • Nếu bạn sử dụng xét nghiệm tự xét nghiệm HIV hoặc xét nghiệm qua chương trình cộng đồng và nhận được kết quả dương tính → Bạn nên đến gặp nhà cung cấp dịch vụ y tế hoặc phòng khám để xét nghiệm xác nhận.
    • Nếu bạn được xét nghiệm tại bệnh viện hoặc phòng thí nghiệm y tế, và kết quả sàng lọc ban đầu là dương tính → Phòng thí nghiệm sẽ tự động thực hiện xét nghiệm xác nhận bằng cùng mẫu máu. Nếu kết quả xác nhận cũng dương tính, điều đó có nghĩa là bạn đang sống chung với HIV.

    Xét nghiệm xác nhận cực kỳ quan trọng vì có thể xảy ra dương tính giả trong một số trường hợp. Vì vậy, đừng vội kết luận dựa trên kết quả xét nghiệm đơn lẻ.

    Điều cần thiết là phải bắt đầu chăm sóc và điều trị HIV càng sớm càng tốt để đảm bảo kết quả sức khỏe lâu dài tốt nhất.