PrEP
PrEP là gì?
PrEP, hay Dự phòng trước phơi nhiễm, là một loại thuốc được sử dụng để ngăn ngừa nhiễm HIV trước khi tiếp xúc với vi-rút. Khi được uống theo chỉ định của nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe, PrEP có thể giảm đáng kể nguy cơ lây truyền HIV qua cả quan hệ tình dục và dùng chung dụng cụ tiêm chích.
Mặc dù PrEP rất hiệu quả trong việc phòng ngừa HIV, nó không bảo vệ chống lại các bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STI) khác như giang mai, lậu hoặc herpes. Để bảo vệ toàn diện, điều quan trọng là vẫn phải sử dụng bao cao su một cách nhất quán.
PrEP hiệu quả như thế nào?
- Khi được uống hàng ngày theo chỉ định, PrEP giảm nguy cơ nhiễm HIV qua quan hệ tình dục lên đến 99%.
- Đối với những người tiêm chích ma túy, PrEP giảm nguy cơ ít nhất 74%.
- Bỏ qua liều hoặc không tuân theo hướng dẫn y tế có thể làm giảm hiệu quả của nó.
- PrEP tiêm hiện không được khuyến nghị cho những người tiêm chích ma túy do dữ liệu nghiên cứu hạn chế.
PrEP mất bao lâu để trở nên hoàn toàn hiệu quả?
PrEP không cung cấp bảo vệ ngay lập tức. Thuốc phải đạt đến mức đủ trong cơ thể để chặn HIV hiệu quả. Thời gian cần thiết phụ thuộc vào loại phơi nhiễm:
- Quan hệ tình dục qua đường hậu môn tiếp nhận (bottoming): PrEP phải được uống hàng ngày ít nhất 7 ngày để đạt được bảo vệ đầy đủ.
- Quan hệ tình dục qua đường âm đạo hoặc sử dụng ma túy tiêm chích: PrEP phải được uống nhất quán ít nhất 21 ngày để đạt hiệu quả tối đa.
- Quan hệ tình dục chủ động (topping): Hiện không có dữ liệu kết luận về thời gian chính xác cần thiết để bảo vệ.
Đối với PrEP tiêm, nghiên cứu vẫn đang tiếp tục. Chưa có thời gian xác nhận về việc mất bao lâu để đạt được bảo vệ tối ưu. Do đó, để đảm bảo hiệu quả tối đa, PrEP nên được bắt đầu trước khi có phơi nhiễm tiềm ẩn và được uống liên tục theo lời khuyên của nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn.
Các dạng PrEP nào có sẵn?
Hiện tại, có hai dạng chính của PrEP: viên uống hàng ngày và thuốc tiêm tác dụng kéo dài. Mỗi lựa chọn phù hợp với các nhóm khác nhau dựa trên lối sống và mức độ rủi ro của họ.
| Dạng | Tên thuốc | Chi tiết |
|---|---|---|
| PrEP uống (Viên hàng ngày) | Truvada® | Phù hợp cho tất cả giới tính và độ tuổi có nguy cơ HIV qua hoạt động tình dục hoặc dùng chung kim tiêm. |
| Descovy® | Được phê duyệt cho những người có nguy cơ qua hoạt động tình dục, ngoại trừ những người được chỉ định là nữ khi sinh có nguy cơ qua quan hệ tình dục qua đường âm đạo. | |
| PrEP tiêm (Mỗi 2 tháng) | Apretude | PrEP tiêm đầu tiên được phê duyệt sử dụng. Lý tưởng cho những người có nguy cơ HIV qua tiếp xúc tình dục. |
PrEP có giá bao nhiêu?
Bộ Y tế Việt Nam gần đây đã giới thiệu một lợi ích mới quan trọng cho công dân Việt Nam: PrEP hiện được bao gồm trong chương trình Bảo hiểm Y tế Toàn dân (UHC). Chính sách này nhằm giảm sự lây lan của HIV trên toàn quốc và thúc đẩy tiếp cận công bằng với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho những người có nguy cơ cao.
PrEP có sẵn rộng rãi tại Việt Nam và có thể được tiếp cận qua nhiều nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe, phòng khám và tổ chức. Các lựa chọn để tiếp cận PrEP bao gồm:
- Bệnh viện công: Bệnh viện chính phủ tỉnh và thành phố lớn
- Tổ chức phi chính phủ (NGO)
- Phòng khám tư nhân
PrEP là một phương pháp phòng ngừa HIV an toàn và hiệu quả. Nếu bạn có nguy cơ hoặc đơn giản muốn thực hiện thêm một bước để bảo vệ bản thân, tìm hiểu thêm về PrEP và tư vấn với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe có thể giúp xác định xem nó có phải là lựa chọn phù hợp cho bạn không.