PrEP On-demand (còn gọi là “PrEP theo nhu cầu” hoặc phác đồ 2-1-1) là phương pháp sử dụng thuốc dự phòng trước phơi nhiễm HIV đang ngày càng phổ biến trong nhóm có nguy cơ cao, đặc biệt là nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM). Phương pháp này mang tính linh hoạt và thuận tiện cho những người không muốn uống thuốc hằng ngày nhưng vẫn cần được bảo vệ khi có kế hoạch quan hệ tình dục. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về PrEP On-demand, bao gồm cách sử dụng đúng, đối tượng phù hợp, những lưu ý quan trọng, cũng như lợi ích và hạn chế của phương pháp này, nhằm giúp bạn hiểu rõ và áp dụng một cách phù hợp.
PrEP On-demand là gì?
PrEP On-demand là hình thức sử dụng thuốc PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis – Dự phòng trước phơi nhiễm HIV) theo từng thời điểm cụ thể khi dự kiến có quan hệ tình dục, thay vì phải uống thuốc hằng ngày như PrEP hằng ngày.
Cách sử dụng PrEP On-demand đúng theo phác đồ 2-1-1
- Uống 2 viên đầu tiên từ 2–24 giờ trước khi quan hệ tình dục.
- Uống 1 viên sau liều đầu tiên 24 giờ.
- Uống thêm 1 viên sau liều đầu tiên 48 giờ.
Ai nên sử dụng PrEP On-demand?
PrEP On-demand phù hợp với:
- Người có nguy cơ cao nhiễm HIV, chẳng hạn như nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) hoặc người có bạn tình nhiễm HIV.
- Người không muốn hoặc không thuận tiện sử dụng thuốc hằng ngày do lối sống hoặc yếu tố cá nhân.
- Người có quan hệ tình dục không thường xuyên và có thể lên kế hoạch trước.
- Người không có bệnh lý về thận hoặc gan, vì một số thành phần trong PrEP có thể ảnh hưởng đến chức năng của các cơ quan này.
Lợi ích của PrEPOn-demand
Chỉ sử dụng khi cần thiết
✔ Phù hợp với người không muốn uống thuốc hằng ngày và chỉ dùng vào thời điểm có nguy cơ.
Giảm nguy cơ lây nhiễm HIV hiệu quả
✔ Khi sử dụng đúng theo hướng dẫn của bác sĩ, PrEP On-demand có hiệu quả cao trong phòng ngừa HIV.
Phù hợp với người có nhiều bạn tình
✔ Là lựa chọn phù hợp cho người có nhiều bạn tình hoặc có nguy cơ cao nhiễm HIV.
Giảm sử dụng thuốc dài hạn
✔ Không cần dùng thuốc mỗi ngày, giúp hạn chế sử dụng thuốc trong thời gian dài.
Thuận tiện, linh hoạt
✔ Dùng trước và sau khi quan hệ, không cần uống thuốc hằng ngày.
Tiết kiệm chi phí
✔ So với PrEP hằng ngày, hình thức theo nhu cầu có thể giúp tiết kiệm chi phí khi không có nguy cơ thường xuyên.
Những lưu ý quan trọng khi sử dụng PrEPOn-demand
- Không phù hợp với mọi đối tượng: Hiện chưa có đủ dữ liệu nghiên cứu đối với phụ nữ quan hệ tình dục qua đường âm đạo hoặc những trường hợp có hành vi nguy cơ phức tạp như sử dụng chất kích thích.
- Phải tuân thủ đúng lịch uống thuốc: Uống sai thời điểm có thể làm giảm hiệu quả và tăng nguy cơ nhiễm HIV.
- Không phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác: PrEP On-demand chỉ phòng ngừa HIV, không phòng ngừa các bệnh như giang mai, lậu hoặc herpes.
- Cần kiểm tra sức khỏe trước khi bắt đầu: Nên xét nghiệm HIV và đánh giá chức năng thận, gan trước khi sử dụng.
Câu hỏi thường gặp về PrEPOn-demand
PrEP On-demand có hiệu quả không?
Có. Nghiên cứu cho thấy phương pháp này có hiệu quả cao trong phòng ngừa HIV, đặc biệt ở nhóm MSM.
Có cần sử dụng bao cao su không?
Mặc dù PrEP On-demand phòng ngừa HIV hiệu quả, việc sử dụng bao cao su vẫn cần thiết để giảm nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.
Khi nào có thể ngừng sử dụng?
Sau lần quan hệ cuối cùng, cần tiếp tục uống PrEP thêm 2 ngày (mỗi ngày 1 viên) trước khi ngừng.
PrEP có tác dụng phụ không?
Tác dụng phụ thường gặp gồm buồn nôn, đau đầu hoặc khó chịu ở dạ dày, đa số chỉ là tạm thời.
So sánh PrEP On-demand, PrEP hằng ngày và PrEP dạng tiêm
| PrEP On-demand | PrEP hằng ngày | PrEP dạng tiêm |
|---|---|---|
| Uống trước khi quan hệ ít nhất 2 giờ | Dễ sử dụng, không cần tính thời điểm quan hệ | Không cần uống thuốc mỗi ngày |
| Phù hợp với người không muốn dùng hằng ngày | Hiệu quả cao khi tuân thủ đều đặn | Giảm nguy cơ quên thuốc |
| Chỉ dùng khi có nguy cơ | Phải uống mỗi ngày | Phù hợp với người nguy cơ cao không tiện dùng thuốc uống |
| Cần ghi nhớ mỗi lần quan hệ | Có thể có tác dụng phụ ở một số người | Cần tiêm mỗi 2 tháng |
| Chỉ phù hợp với một số nhóm đối tượng | Cần tái khám định kỳ | Chi phí có thể cao hơn |
Chuẩn bị trước khi bắt đầu sử dụng PrEP
- Khám và xét nghiệm: Xét nghiệm HIV và đánh giá chức năng gan, thận.
- Tham vấn bác sĩ: Được tư vấn về phương pháp phù hợp.
- Lên kế hoạch trước: Chuẩn bị thuốc trước khi quan hệ tình dục.
Đọc bài viết thú vị
- HPV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục | Điều cần biết
- Bệnh Lây Truyền Qua Đường Tình Dục: Bệnh Nào Chữa Khỏi, Bệnh Nào Không?
PrEP On-demand là lựa chọn hiệu quả trong phòng ngừa HIV cho nhóm có nguy cơ cao và có quan hệ tình dục không thường xuyên. Việc tuân thủ đúng phác đồ 2-1-1 sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm. Tuy nhiên, PrEP không bảo vệ khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, vì vậy việc sử dụng bao cao su và kiểm tra sức khỏe định kỳ vẫn rất cần thiết.
Cảm ơn thông tin từ
- PrEP là thuốc được sử dụng để phòng ngừa HIV (www.staystifree.org.au/get-the-facts/prep)
- Dự phòng trước phơi nhiễm HIV bằng thuốc (www.ccpe.pharmacycouncil.org/showfile.php?file=193)
- PrEP theo nhu cầu: Lựa chọn phòng ngừa HIV dành cho nam giới (www.tncathai.org/images/NCAB/ncab-article46.pdf)
