Ngày 24 tháng 9 năm 2025, UNAIDS đã tổ chức họp báo quan trọng tại New York và Geneva bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, công bố một thỏa thuận mang tính đột phá giúp thuốc dự phòng HIV tác dụng kéo dài Lenacapavir có thể được tiếp cận với mức giá thấp hơn đáng kể so với trước đây.
Trước đó, giá thuốc tại Hoa Kỳ lên tới 28.000 USD/năm; hiện nay, chi phí cho mục đích dự phòng đã giảm xuống chỉ còn 40 USD/năm. Đây được xem là một bước ngoặt lịch sử, thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế.
UNAIDS công bố thỏa thuận mới về khả năng tiếp cận thuốc dự phòng HIV
Trong tuyên bố chính thức, UNAIDS nhấn mạnh đây là “thời điểm then chốt” trong cuộc chiến chống HIV. Bà Winnie Byanyima, Giám đốc Điều hành UNAIDS, khẳng định việc điều chỉnh giá ở quy mô lớn này sẽ mở ra tiềm năng to lớn của thế hệ thuốc kháng virus mới, đồng thời gia tăng cơ hội cho người dân tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình được bảo vệ trước nguy cơ lây nhiễm HIV.
Lenacapavir – Thuốc tác dụng kéo dài mang tính cách mạng trong dự phòng HIV
Lenacapavir, do công ty dược phẩm Hoa Kỳ Gilead Sciences phát triển, được xem là một trong những tiến bộ quan trọng nhất trong lĩnh vực phòng ngừa HIV. Thuốc chỉ cần tiêm 2 lần mỗi năm, giúp giảm gánh nặng sử dụng thuốc hằng ngày như PrEP dạng uống.
Kết quả thử nghiệm lâm sàng PURPOSE 2, được công bố trên tạp chí y khoa New England Journal of Medicine, cho thấy hiệu quả dự phòng đạt tới 96–100%.
Trước khi đạt được thỏa thuận này, chi phí điều trị HIV bằng Lenacapavir tại Hoa Kỳ lên đến 28.000 USD/năm, vượt quá khả năng chi trả của phần lớn dân số toàn cầu. Nhờ sự hợp tác giữa UNITAID, Gates Foundation, CHAI, Wits RHI và các nhà sản xuất thuốc gốc tại Ấn Độ, mức giá dự phòng hiện đã giảm xuống còn 40 USD/năm đánh dấu một bước ngoặt lịch sử về giá cả và khả năng tiếp cận.
Vai trò của UNITAID và Gates Foundation
UNITAID và Gates Foundation đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tài chính, thúc đẩy sản xuất thuốc gốc và bảo đảm sản lượng cung ứng ổn định nhằm thực sự giảm chi phí dự phòng HIV.
Thỏa thuận bao gồm sự tham gia của các nhà sản xuất thuốc gốc lớn của Ấn Độ như Dr. Reddy’s và Hetero, bảo đảm sản xuất thuốc với mức giá hợp lý và đáp ứng nhu cầu toàn cầu.
Tầm quan trọng đối với các quốc gia thu nhập thấp
UNAIDS nhiều lần nhấn mạnh vấn đề bất bình đẳng y tế, đặc biệt tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình thấp, nơi các nhóm nguy cơ cao thường thiếu cơ hội tiếp cận dịch vụ dự phòng. Việc giảm giá xuống còn 40 USD/năm có tiềm năng cứu sống hàng triệu người, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương như nam quan hệ đồng giới, phụ nữ vị thành niên tại châu Phi và người sử dụng chung kim tiêm.
Một nghiên cứu đăng trên The Lancet HIV ước tính rằng nếu được mua với quy mô lớn, giá thuốc gốc Lenacapavir có thể dao động từ 35–46 USD và thậm chí giảm xuống còn 25 USD trong tương lai. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả y tế mà còn bảo đảm tính bền vững về kinh tế trong y tế công cộng.
Mục tiêu chấm dứt AIDS vào năm 2030
Mục tiêu của UNAIDS là giảm số ca nhiễm mới xuống dưới 370.000 ca mỗi năm vào năm 2025. Tuy nhiên, năm 2024 vẫn ghi nhận khoảng 1,3 triệu ca nhiễm mới.
Thỏa thuận lần này được xem là công cụ quan trọng nhằm thúc đẩy tiến trình đạt mục tiêu toàn cầu. Nếu hơn 20 triệu người thuộc nhóm nguy cơ có thể tiếp cận thuốc dự phòng, số ca nhiễm mới có thể giảm đáng kể, góp phần quan trọng vào nỗ lực chấm dứt đại dịch AIDS vào năm 2030.
Lenacapavir trong chiến lược dự phòng toàn diện
Lenacapavir không thay thế các biện pháp phòng ngừa truyền thống mà đóng vai trò bổ sung, bao gồm sử dụng bao cao su, PrEP dạng uống và các loại vắc-xin trong tương lai. Việc đa dạng hóa lựa chọn dự phòng sẽ giúp cá nhân lựa chọn phương pháp phù hợp với nhu cầu của mình, đồng thời củng cố hệ thống phòng chống HIV toàn diện hơn.
Việc giảm giá Lenacapavir xuống còn 40 USD/năm là một trong những bước tiến quan trọng nhất trong lịch sử dự phòng HIV. Đây không chỉ là câu chuyện về khả năng tiếp cận thuốc dễ dàng hơn, mà còn là biểu tượng của hy vọng mới trong việc giảm số ca nhiễm HIV trên toàn cầu.
Nguồn tham khảo
- UNAIDS. UNAIDS hoan nghênh việc công bố các thỏa thuận mới nhằm giúp thuốc dự phòng HIV thế hệ mới trở nên sẵn có và có giá phải chăng cho những người có nhu cầu. Thông cáo báo chí của UNAIDS, ngày 24 tháng 9 năm 2025. Truy cập tại: https://www.unaids.org/en/resources/presscentre/pressreleaseandstatementarchive/2025/september/20250924_hiv-prevention-medicines
- BBC News. Tiêu đề chưa xác định. BBC, không rõ ngày xuất bản. Truy cập tại:
https://www.bbc.com/news/articles/cgmzn8802d7o
